Polityka sowiecka wobec Kościoła katolickiego na Litwie 1944-1965

Collection:
Mokslo publikacijos / Scientific publications
Document Type:
Knyga / Book
Language:
Lenkų kalba / Polish
Title:
Polityka sowiecka wobec Kościoła katolickiego na Litwie 1944-1965
Publication Data:
Warszawa : Instytut Studiów Politycznych PAN ; 2001.
Pages:
272, [8] iliustr. lap
Series:
Seria Wschodnia / Instytut Studiów Politycznych Polskiej Akademii Nauk
Notes:
Bibliografija ir rodyklės.
Contents:
Od redaktora "Serii Wschodniej" / Krzysztof Jasiewicz — Wstęp — Instytucjonalno-prawne podstawy radzieckiej polityki wyznaniowej na Litwie — Pierwsza próba regulacji stosunków między państwem a Kościołem katolickim w latach 1940-1941 — Podstawy prawne polityki wyznaniowej w latach 1944-1965 — Konfrontacja władz radzieckich i Kościoła katolickiego w latach 1944-1953 — Sytuacja społeczno-polityczna na Litwie — Walka z Kościołem w latach 1944-1947 — Postawa duchowieństwa wobec nowej sytuacji politycznej — Likwidacja katechizacji w szkołach — Zamykanie seminariów duchownych — Kościół wobec litewskiego ruchu oporu — Próba wykorzystania prawosławia w celu osłabienia Kościoła katolickiego — Zaostrzenie represyjnego kursu polityki względem Kościoła — Rejestracja wspólnot wyznaniowych — Likwidacja zgromadzeń zakonnych — Nadzór władz nad administracją Kościoła i życiem religijnym — Represje Organów Bezpieczeństwa wobec Kościoła katolickiego — Litewskie władze komunistyczne a Kościół katolicki w latach 1954-1965 — Nowe tendencje w polityce państwa — Aktywizacja duchowieństwa i wiernych a reakcja władz — Ponowne ograniczenia działalności duszpasterskiej i przejawów religijności wierzących — Akcje represyjne wobec Kościoła — Likwidacja miejsc szczególnego kultu religijnego — Obsadzanie najwyższych stanowisk kościelnych — Nasilenie ateizacji życia społecznego — Propaganda i oświata — Obrzędowość świecka — Polacy katolicy na Litwie w latach 1944-1965 — Społeczność polska a władze komunistyczne — Likwidacja Wileńskiego Seminarium Duchownego i sprawa arcybiskupa R. Jałbrzykowskiego — Stan duszpasterstwa polskiego — Zakończenie — Kalendarium najważniejszych wydarzeń w Kościele katolickim na Litwie od roku 1965 — Wykaz ordynariuszy i administratorów Kościoła katolickiego na Litwie w latach 1944-1965 — WykazWykaz ważniejszych przedstawicieli władz republikańskich i wyznaniowych Litewskiej SRR 1944-1965 — Wykaz skrótów — Bibliografia — Spis ilustracji — Aneksy — Indeks nazwisk — Indeks miejscowości — Streszczenie w języku litewskim — Streszczenie w języku angielskim.
Keywords:
LT
Vilniaus arkivyskupija; SSKP religinė politika; Lietuvos lenkų bendruomenė.
Summary / Abstract:

LTIšanalizavus tarybų valdžios 1944-1965 m. Lietuvos TSR vykdytos religinės politikos tikslus, priemones bei padarinius, galima tvirtinti, kad ši politika visų pirma buvo skirta kovoti prieš Katalikų bažnyčią. 1929 metų religinių grupių įstatymas Lietuvoje buvo priimtas tik 1976 m., tačiau nuo 1944 m. religinė politika čia buvo vykdoma remiantis slaptais partinės valdžios, Tarybos religinių kultų reikalams arba Valstybės saugumo organų aplinkraščiais ir potvarkiais. 1948 m. viduryje Lietuvos vyriausybės patvirtintais aktais dėl bažnyčių nacionalizavimo bei draudimo vaikus mokyti tikybos bandyta formaliai legalizuoti valdžios veiksmus. 1948-1949 m. buvo suimta ir išvežta į lagerius 1\3 dvasininkų, vyskupai, uždaryti vienuolynai ir vienuolių ordinai, nacionalizuotas bažnyčios turtas. Po Stalino mirties, religinis gyvenimas pagyvėjo, tačiau 1958-1962 m. kilo nauja ateizavimo banga. Pasiekta, kad dvasininkų, palyginti su prieškariniu laikotarpiu, sumažėjo perpus, beveik visiškai sunaikinta aukščiausioji bažnyčios hierarchija, o vyskupai pakeisti valdžiai lojaliais diecezijos valdininkais. Uždarytos trys iš keturių Lietuvoje veikusių kunigų seminarijų. Kauno kunigų seminarijoje klierikų skaičius sumažintas per pusę. Valdžios naudoti spaudimo ir represijų metodai dažnai duodavo priešingų rezultatų. Svarbiausiais gyvenimo momentais: per krikštynas, vestuves, laidotuves,- žmonės ir toliau masiškai naudojosi bažnyčios paslaugomis. Plačiai buvo švenčiamos svarbiausios religinės šventes - Kalėdos ir Velykos.

ENIn 1944-1965 [...] the Catholic Church was supported by the traditionally religious countryside population that dominated in Lithuania, and its well organized hierarchical structure had its headquarter outside the USSR. Another important factor was the international authority of the Apostolic See to which the Lithuanian Church was directly submitted. All this made the Catholic Church in Lithuania one, besides the resistance, and - after the latter was suppressed in 1948 - the only force in Lithuania that opposed the authorities and the Communist ideology. The aim of the Soviet religious policy was to weaken as much as possible and to incapacitate the Church, as well as to submit it to the Party ideology, and not to grant religious freedom adherent to the Constitution. [...] The book deals with the most tragic period, when Soviet authorities fought the Catholic Church in Lithuania. This is the first publication of such kind based on source documents, and available for the Polish reader. Until now the authors of the publications concerned with the post-war history of the Catholic Church in Lithuania made use of different previous publications that made no use of archival documents and hardly added new facts to the up to day knowledge. Besides, the general and possibly most unbiased description of the Soviet religious policy towards the largest Church in Lithuania enables us to a better understanding of certain processes in relations between the state and all religious organizations in the USSR, and of the present condition of the Catholic Church in the countries of the former Soviet bloc. My analysis is not a complete one. It was aimed at merely point at and present the most important issues still demanding deep and detailed research.

ISBN:
8388794736
Related Publications:
Permalink:
https://www.lituanistika.lt/content/10052
Updated:
2020-09-23 17:46:58
Metrics:
Views: 48
Export: